Tekst Erwin Gevers – Foto’s Frank Visschedijk
Spinning Jenny in Nijverdal is uitgegroeid tot een van de meest vooruitstrevende en moderne spinnerijen van Europa. De missie is helder: klanten volledig ontzorgen in hun circulaire ambities en tegelijkertijd duurzame oplossingen bieden tegen een betaalbare prijs.
Het is een illusie dat Spinning Jenny de wereld van de textiel in haar eentje kan verbeteren. Maar nu al zijn afzetmarkten gecreëerd die ertoe doen: van autobekleding tot sportschoenen, gordijnen, breigarens, matrassen en tapijt en bedrijfskleding.
“Het jaar 2024 stond voor ons volledig in het teken van innovatie. Onze focus lag op het ontwikkelen van nieuwe garens voor uiteenlopende producttoepassingen. Tijdens dit proces merkten we echter een duidelijke verschuiving in de vraag vanuit de markt. De grootste behoefte kwam niet zozeer van producenten van halffabricaten, maar vooral van fabrikanten van eindproducten en van retailers die deze producten uiteindelijk aan consumenten verkopen”, vertelt directeur Paula Gerritsen.
Die constatering bracht een nieuwe gedachte op gang: wat als wij niet alleen garens en stoffen leveren, maar ook zelf eindproducten op de markt brengen? En dan bij voorkeur producten die zoveel mogelijk in Europa worden geproduceerd. “Deze gedachte bleek goed aan te slaan bij de partijen met wie we in gesprek waren. Daarom besloten we om in 2025 daadwerkelijk de stap te zetten naar het ontwikkelen en verkopen van eigen eindproducten. Omdat confectie in Europa relatief kostbaar is, richtten we ons op producten die weinig tot geen confectie vereisen. Denk daarbij aan sokken, handdoeken, theedoeken en beddengoed.”
Gerecyclede legeruniformen
Begin 2025 werd Spinning Jenny benaderd door Defensie met de vraag om mee te denken over een passende give-away voor alle mensen die hebben bijgedragen aan het succes van de NAVO-top. Gerritsen: “Mijn eerste reactie was direct: een handdoek. Geen tas of notitieblok waar uiteindelijk weinig gebruik van wordt gemaakt, maar een praktisch product dat iedereen dagelijks gebruikt.”
Het idee werd enthousiast ontvangen en resulteerde in een opdracht voor de levering van 50.000 handdoeken, geproduceerd uit gerecyclede legeruniformen. Daarbij gold een duidelijke voorwaarde: alle schakels in de productieketen moesten zoveel mogelijk lokaal plaatsvinden.
“Ook op andere terreinen werken we inmiddels aan circulaire oplossingen. Zo hebben we onlangs stoffen geleverd die zijn gemaakt van gerecyclede justitiekleding. Deze stoffen worden door Justitie gebruikt voor gordijnen en als meubelbekleding bij het opknappen van refurbished meubilair. Dit gebeurt in samenwerking met sociale werkprojecten waarbij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt betrokken zijn bij het herstel van deze meubels. Daarnaast behoort Zeeman tot onze vaste klanten. Er liggen vesten in de winkels die zijn gemaakt van gerecyclede en zorgvuldig gesorteerde gebreide truien.”
Hergebruik van textiel
Paula Gerritsen zet in 2014 haar eerste stappen in de textielwereld zet als office-manager bij Texperium in Haaksbergen. De stichting is dan al enkele jaren actief om innovatie aan te zwengelen in hergebruik van textiel. Met haar doorzettingsvermogen en ongeduld weet ze van Texperium een succes te maken, inmiddels is zij dan medebestuurder van de stichting. In 2020 constateert Gerritsen een verandering in de markt. “Textiel belandde bij het huisvuil. En waar er al een afzetmarkt was voor gerecycled materiaal moet je denken aan de automobielindustrie. Het had alleen maar laagwaardige toepassingen, terwijl de bergen gebruikt textiel enorm waren en niemand wist waar het naar toe moest.”
Toch ontstaat gaandeweg een markt, er komt interesse, er zijn subsidies en er ligt een netwerk. Dat werd de fundatie voor Spinning Jenny. Met haar ervaring vanuit Texperium weet zij de weg in de wereld van afgedankt textiel, recycling en niet in de laatste plaats het zoeken naar subsidies en investeerders.
Spinning Jenny
Inmiddels worden in Nijverdal vele tonnen gerecycled textiel tot herbruikbare en hoogwaardige garens gesponnen. Een machinepark dat indruk maakt met als topstuk de 46 meter lange spinmachine waar 360 garens tegelijk worden gesponnen. Een innovatie, zegt Paula Gerritsen: “Omdat bij andere spinmachines één motor het hele systeem aandrijft. Als er dan bij een spindel, waarop het garen wordt gewonden, een storing is staat een groot deel van de machine stil. Bij onze machine wordt iedere spindel afzonderlijk aangedreven. Het scheelt tijd en energie.”
De balen met gerecycled textiel komen van verschillende toeleveranciers, geselecteerd op kleur, kwaliteit en grondstof. In speciale machines worden de vezels uitgespreid en ontstaat een vliesachtig materiaal waarvan de draden worden geproduceerd. De bedrijfsnaam Spinning Jenny is een ode aan James Hargreaves die in 1764 de eerste bruikbare spinmachine ontwierp. Zijn machine werd manueel aangedreven en kon tot acht draden tegelijk spinnen. Het is de start van de groeiende industriële productie van textiel en daarmee ook een ode aan Nijverdal, de bron van de Twentse textielindustrie.
Productie verhogen
Spinning Jenny ook een saluut aan de innovatie in de textiel: textielvezels kunnen namelijk enorm variëren en zelfs de stof van afgedankte sportschoenen wordt hergebruikt. Samen met de Duitse fabrikant worden daarom tal van aanpassingen aan de machines doorgevoerd. “Wij zijn een ontwikkelpartner voor hen”, zegt Gerritsen: “We delen elkaars kennis en bevindingen. Het zijn niet alleen verschillen in materiaal zelf, maar ook in de lengte van de vezels. Van korte vezels is het lastig garen te spinnen omdat er weinig of geen hechting is. Het is dus gecompliceerd.”
De eerste machines werden in september 2021 besteld vanwege de lange levertijden. Op dat moment had Gerritsen al een duidelijk beeld voor ogen: “De vraag was: blijf je kleinschalig voor een nicheproduct of ga je voor de massa en verwerk je drie tot vijf miljoen kilo per jaar. Dan heb je nieuwe technologie nodig. Daarop is ook het plan geschreven en de subsidie aangevraagd.” Met 3,2 miljoen euro subsidie konden de eerste stappen worden gezet. Een lening maakte het mogelijk de investeringen in het machinepark te doen en er zijn regionale investeerders ingestapt.
Er kwam een tweede productielijn. Gerritsen: “We willen voorop blijven lopen en de productie verhogen. Er is nu geen partij die kan maken wat wij maken. Dat komt ook dankzij ons team waarin veel spinnerij-ervaring aanwezig is. Gerecyclede vezels zijn anders dan virgin vezels maar wij kunnen het dankzij de moderne technologie.” Het mag worden gezegd: wat er is opgebouwd komt op haar conto. “Maar we hebben hier mensen die een klik met elkaar hebben. Er is ruimte voor respect en vertrouwen en soms ook zelfspot. Dat is een goede solide basis. Ik vind dat er iets moois is gerealiseerd. De identiteit van Spinning Jenny past bij mij.”
Massa is macht
Uiteindelijk is de ultieme maatstaf impact te maken in de totale textielindustrie en zeker daar waar het duurzaamheid en circulariteit betreft. Iedereen weet inmiddels wel dat qua milieubelasting textiel niet tot de schoonste bedrijfstakken mag worden gerekend. De cijfers zijn bekend: voor een T-shirt is bijvoorbeeld 2.700 liter water nodig. Daarnaast zijn er de schadelijke chemicaliën, de microplasticvezels en het gebruik van grondstoffen.
“Je vraagt je af waarom textiel, en zeker de zogenaamde Fast Fashion, zo goedkoop kan zijn. Katoen moet gezaaid worden, heeft water nodig, het moet worden geoogst, gebleekt, gekleurd. En dat shirtje kost dan twee tot drie euro. Je weet dat het niet klopt, en dat ontstaat omdat massa macht is. De inkopers gaan naar de fabrikanten en zeggen: dit wil ik voor dat shirt betalen. Die fabrikant wil die order niet missen en gaat akkoord. Vervolgens haalt hij zijn verlies weer terug bij onderaannemers. Dat zijn de echte, verliezende partijen. Het probleem zit ook hier. Iedereen wil er leuk uitzien, maar koop je dan twee producten met kwaliteit of een twee tassen vol zonder kwaliteit? Besef wel dat elk jaar de vraag naar textiel met vier procent toeneemt en daarmee grondstoffen nog schaarser worden. Terwijl we toch moeten eten, drinken en wonen.”
Ze voegt toe: “Wij willen laten zien dat het kan: textiel maken met oog voor de toekomst. Ja, dat betekent ook aandacht voor robotisering. Zo kunnen we de looncomponent voor een deel verlagen. Maar mensen heb je altijd nodig. Een machinepark zoals wij hebben is hightech en bepaald niet simpel. Daarvoor zijn medewerkers op MBO-plus niveau nodig. Overigens, toen we onze eerste plannen naar buiten brachten, kwamen spontaan al mensen zich melden om bij ons te werken. Ja, oudgedienden uit de textiel met veel kennis en verstand van zaken.”