De Tukker achter Donald Duck

Een stap in zijn werkkamer en je weet genoeg: hier leeft een stripfanaat. In zijn huis aan de rand van het centrum van Enschede werkt Jan-Roman Pikula vanuit een bescheiden zolderkamer die uitpuilt van de strips – van Disney tot Marvel – aangevuld met posters, pockets en allerlei andere verzamelvondsten. Wat zijn vrouw daarvan vindt? Pikula lacht. “Die is ook Disney-fan, maar ze is wel blij dat alles hier binnen vier muren blijft.”

Op dit moment werkt hij aan een Mickey lost het op. Een strip waarin lezers mogen meespeuren naar wie het gedaan heeft. Hij pakt een van zijn laatste schetsen erbij. “Kijk, ik ontvang van de redacteur een hele grove schets inclusief alle teksten, en ga daarmee aan de slag.”
Of hij enige invloed heeft op de verhaal-lijn? “Alleen als ik merk dat het niet helemaal waterdicht is, dan trek ik even aan de bel. Maar bij Duck zitten hele ervaren schrijvers die feilloos aanvoelen wat werkt.”

Hoogst haalbare
Tijdens zijn opleiding Kunst en Techniek aan Saxion Hogeschool wierp hij een balletje op bij de redactie van Donald Duck: of ze nog een stagiair zochten? Pikula stuurde wat tekeningen mee en werd binnen een week teruggebeld met het verlossende woord. “Ik was daar de eerste stagiair ooit en wist daarvoor niet eens dat Nederland überhaupt een tekenafdeling had.” Hij was als kind al enorm fan van het blad. “Het voelde voor mij altijd als het hoogst haalbare. Als je voor Disney mag werken, tja, wat wil je dan nog meer?”

Pikula is redactietekenaar, wat inhoudt dat hij alles tekent behalve de grote strippagina, zoals het hoofdverhaal. “Die worden door freelance tekenaars thuis gemaakt of door een grote studio in Spanje,” legt hij uit. De Enschedeër is voornamelijk verantwoordelijk voor de covers en alle losse illustraties en rubrieken die je in het weekblad vindt, waaronder Mickey lost het op, Uit het Handboek van de Jonge Woudlopers en de Brief van de Week. Naast het weekblad tekent hij ook voor de Donald Duck Extra en alle specials. “We maken zoveel producten. Mijn allereerste illustratie stond in het paasnummer van 2006. Ik was zó trots. Net als mijn ouders, die kochten stapels Ducks en liepen er overal mee te slingeren.”

Priegelwerk
Al twintig jaar lang brengt hij Donald Duck tot leven met zijn prachtige tekeningen. En één aspect van dat werk zorgt steevast voor verbaasde blikken. “Alle strips worden nog steeds met de hand getekend,” vertelt Pikula. “Sterker nog: elke Duck-tekenaar tekent Donald weer anders. Het is net als leren schrijven op de basisschool. Je leert het op een bepaalde manier, maar geeft er na een tijdje je eigen draai aan. Het valt de lezer niet op, maar Donald ziet er nooit precies hetzelfde uit.” Op de vraag waarom er geen computerwerk aan te pas komt, haalt hij zijn schouders op. “Dan krijg je eenheidsworst, en ik vraag me af of het echt sneller gaat. Zelf hou ik ervan om met de hand te tekenen. En dan het liefst zo klein en priegelig mogelijk. Mijn collega’s moeten daar altijd om lachen.”

Een van de moeilijkste dingen aan cartoonwerk vindt Pikula het verzinnen van alle grappen. Vooral De Brief van de Week vraagt om scherp denkwerk: één tekening, één grap. “Soms duurt dat denkwerk nog langer dan het tekenen zelf. Je wil altijd origineel zijn en niet met dezelfde grap als twee weken geleden op de proppen komen.”

Laagje voor volwassenen
Ondertussen wordt Donald Duck al ruim zeventig jaar verslonden door jong en oud. Volgens Pikula zit de populariteit ‘m in meerdere facetten. “Het is ten eerste een instapstrip,” vertelt hij. “Elk verhaal staat dus op zichzelf. Heeft Donald de ene week hoogtevrees, dan kan hij de week erop gerust weer de Kilimanjaro beklimmen. Daarnaast zijn de grappen van meerdere niveaus. Onze schrijvers vinden het leuk om er een bepaald laagje voor volwassenen in te stoppen.” De Duck is volgens hem ook het soort blad dat van generatie op generatie wordt doorgegeven. “Soms sluiten ouders een abonnement af voor de baby, maar lezen ze ‘m zelf natuurlijk ook stiekem.”

Een beetje Enschede in Spanje
Uiteraard werkte Pikula – als enige Tukker op de redactie – mee aan het regionummer Het geheim van Enschede. Deze speciale editie verscheen ter gelegenheid van 700 jaar Enschede en was binnen enkele dagen volledig uitverkocht. “Ik heb de cover getekend en samen met de redacteur het eerste idee voor het verhaal uitgewerkt,” vertelt hij. “De strip zelf is uiteindelijk getekend door een Spaanse tekenaar. De schrijver komt wel uit Nederland en heeft in Enschede de route gelopen die in het blad aan bod komt. Onderweg maakte hij dan foto’s, die hij daarna naar Spanje stuurde.”

Het maken van speciale regionummers is iets wat alleen in Nederland gebeurt. Ook Donald Ducks nieuwe buurvrouw, Eva Hamerslag, is een typisch Nederlands fenomeen. “Er zijn wereldwijd maar vijf landen waar nog nieuw Donald Duck-materiaal wordt gemaakt,” vertelt Pikula. “Nederland, Finland, Denemarken, Spanje en Italië. Soms nemen we een verhaal over uit een ander land, maar daar komt de buurvrouw dan niet in voor. Die is destijds via een Nederlandse wedstrijd ontstaan.” Uiteraard gebeurt zoiets altijd in overleg met Disney. “Zeker de afgelopen jaren zijn ze een stuk strenger geworden. Veel materiaal moet eerst langs hen voor goedkeuring.”

Jongensdroom
Dat Pikula de rest van zijn leven voor het populaire weekblad blijft werken, lijkt buiten kijf te staan. “Als het me gegeven is, blijf ik hier het liefst voor altijd,” zegt hij. “Voor mij is dit een uitgekomen jongensdroom.”
Een eigen strip is weleens door zijn hoofd geschoten, maar tegelijkertijd is hij daar realistisch over. “Het is ontzettend moeilijk om écht door te breken, dat lukt maar een handjevol tekenaars. Ik vind Duck nog steeds fantastisch, dus ik zit hier helemaal op mijn plek.”

Winactie!

Wij hebben een exclusief gesigneerd exemplaar van de Enschede Donald Duck weten te bemachtigen! Wil jij kans maken om deze te winnen? Mail dan naar info@vandeinsemedia.nl