TOM 1 – 2026 – Reportage
Tekst Erwin Gevers – Foto’s Archief
Slechts enkele uren voor de deadline van deze editie zijn alle ministers van het nieuwe kabinet bekend. Jaime van Essen, oud-Lossernaar wordt minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Twente heeft, hoewel hij thans in Deventer woont, een vertegenwoordiger in het kabinet. Hij zoekt verbinding, geen polarisatie, staat te lezen in TC Tubantia. Maar Caroline van der Plas van de BBB heeft bedenkingen: geen ervaring met landbouw en een onbekende; dat baart zorgen. Het katten lijkt begonnen, ondanks alle goede voornemens.
Hopelijk zet de opmerking van Van der Plas niet de trend voor de komende jaren. Juist de mix van D66, VVD en CDA moet leiden tot rust, respect en fatsoen. Partijen die zich van oudsher met een zeker cachet hebben gemanifesteerd. Afhankelijk van de politieke kleur niet altijd tot ieders tevredenheid of goedkeuring, maar van moddergooien zoals in het voorgaande kabinet was nooit sprake. Juist fatsoen en respect zal het nieuwe kabinet nodig hebben om constructief aan de slag te gaan.
Grote uitstroom
Ook in onze regio zijn veel zaken die schreeuwen om aandacht. Twente is immers geen eiland of dorpje dat zich hardnekkig blijft verzetten tegen de Haagse overheersers. Dat realiseert ook MKB Twente-voorzitter Albert van Winden. Hij constateert dat de verhoging van de AOW-leeftijd de meeste discussie oproept. Maar tegelijkertijd realiseert Van Winden zich dat het onontkoombaar is: “We krijgen de komende tien jaren te maken met een enorme uitstroom van mensen: een op de vijf werknemers komt in de AOW. We kunnen dat niet opvangen vanuit de nieuwe instroom, er zijn te weinig studenten.” Hij kent de cijfers: “Op dit moment zijn er in onze regio 12.000 vacatures. Dat worden er door de grote uitstroom naar de AOW alleen nog maar meer.” De verhoging van de AOW-leeftijd is daarom onontkoombaar. “Het kan ook, we worden steeds ouder. Over tien jaar wonen in ons land twee keer zoveel ouderen boven de tachtig als nu. Daarvoor moet er niet alleen geld zijn maar mensen die voor de ouderen kunnen zorgen. Wie gaat dat betalen als we de AOW-leeftijd zo houden want we kunnen de zorg niet alleen aan mantelzorgers overlaten.”
Van Winden vindt wel dat meer genuanceerd moet worden gekeken naar die pensioenleeftijden. Voor zware beroepen bijvoorbeeld. “Er zijn mensen die best willen doorwerken. Maar als je veertig jaar stratenmaker bent, is het een illusie dat je dat vak op je zeventigste nog kunt uitoefenen. Dat geldt ook voor zware beroepen zoals in de zorg en welzijn. Overigens zijn in de bouw en installatie en zorg en welzijn op dit moment veel vacatures: respectievelijk 2.400 en 3.400. We moeten deze opleidingen aantrekkelijk maken voor de nieuwe studenten.” En daar legt hij vooral de focus op deze regio: “Twente moet een regio zijn waar leren, wonen, werken en leven met elkaar verbonden zijn. Een regio waar onderwijsinstellingen en ondernemers samen talent ontwikkelen voor de toekomst van Twente en waar studenten na hun opleiding willen blijven en bijdragen aan de innovatiekracht van de regio. Kortom: wie leert in Twente, woont en werkt in Twente en bouwt aan de toekomst van Twente.”
Op landelijk niveau is de MKB Twente-voorzitter benieuwd naar de verdere plannen. Het zal zeker de tering naar nering zetten gaan betekenen. Maar er zal ook beter nagedacht moeten worden over tal van zaken. Van Winden noemt een voorbeeld: “De overheid wil dat ondernemers met elektrische bedrijfsbusjes gaan rijden. Maar er zijn onvoldoende laadpalen en geen alternatieven. Dus gaan al die busjes om vijf uur aan de stroom, juist op het moment dat de belasting van het stroomnet het hoogst is.”
Met het oog op de gemeenteraarsverkiezingen heeft Van Winden zijn agenda vrijgemaakt om een kop koffie te drinken bij de veertien Twentse gemeentebestuurders. Wat de landelijke politiek betreft is de vraag vooralsnog wat het nieuwe kabinet brengt en hoe het gaat handelen maar niettemin heeft hij wel een advies aan Jetten c.s.: “Maak het allemaal niet te moeilijk, breng de regeldruk naar beneden. Kijk, niet elke MKB’er heeft een HR-of IT-manager. Al die regels en regeltjes maken alleen maar dat er straks niemand meer wil ondernemen. En steun dat er zorgvuldig met je personeel om wordt gegaan. Heb daar aandacht voor zodat mensen niet te vroeg uitvallen.”
Minder procedures
Martijn Peters is directeur van het Enschedese kantoor van Handelsbanken. Vanuit zijn dagelijkse bezigheden kijkt hij met een financieel economisch oog naar het coalitieakkoord. Hij pikt er wat highlights met bouwen, ondernemen en onderwijs voorop. En alhoewel de plannen nog om een concrete invulling vragen, is hij positief: “Er moet gebouwd gaan worden, het ligt nu stil. Als je met bouwers praat is het telkens weer de regeldruk en de procedures die de bouwplannen doorkruisen. Het duurt ontzaglijk lang voor je een vergunning hebt voor een project en als je na vier jaar wachten alsnog kunt beginnen zijn de prijzen al weer gestegen. Er moeten daarom minder procedures komen. Schrappen, versoepelen en versimpelen.”
Het akkoord maakt gewag van dertig grote landelijke bouwlocaties. Twente is daarvoor genoemd en de regio heeft daar ook ruimte voor, bijvoorbeeld in de spoorzones. “Welke impact dat gaat hebben op Twente is nu niet te zeggen, maar gaat het zeker bijdragen aan een sterke economische regio. Ook de corporaties krijgen meer armslag zodat het woningtekort wordt teruggedrongen. De behoefte blijft groeien. Ik zie overal dat kinderen de deur niet uit kunnen omdat er geen woonruimte is. En de bevolking blijft tegelijkertijd groeien”, aldus de bankier, die vindt dat Twente en Nederland het ondernemerschap moeten stimuleren om een sterke rol in Europa te kunnen spelen. “Maar ook dan geldt: regels schrappen. In Brussel worden almaar wetten en regels bedacht, maar daardoor neemt de regeldruk verder toe. Zo krijg je geen sterker Europa, terwijl dat, gezien de geopolitieke verhoudingen op dit moment nodig is. Juist nu moeten we samenwerken. Vorig kabinetten hebben te weinig tegengas gegeven en hadden ook te weinig visie en beleid richting Brussel.”
Vooruitzichten
Dat de bevolking blijft groeien lijkt een zegen en vloek tegelijk. Dat laatste omdat, zoals ook Van Winden constateert, de WAO straks niet meer is te betalen. “Vroeger waren er zeven werkenden die de AOW voor twee gepensioneerden opbrachten, dat is nu andersom. Met de hogere levensverwachting ontkom je er niet aan om ook de AOW-leeftijd op te rekken. Het is een kwestie van compromissen sluiten en dat is soms niet leuk. Maar zonder wrijving geen glans. Wel vind ik dat je binnen die AOW-leeftijd nuances kunt aanbrengen: je zou de zware beroepen kunnen ontzien. Aan de andere kant; een paar maanden of een half jaar doorwerken, is toch niet zo erg.”
Als directeur van het filiaal van het oerdegelijke Zweedse Handelsbanken kijkt Martijn Peters uiteraard met bovengemiddelde interesse naar de financiële en economische vooruitzichten. Zelf bevindt de bank zich in rustig vaarwater met een internationaal goede positie: “We groeien stevig door. We doen geen wilde dingen en passen goed op de spaarcenten van onze klanten. Klanten die tevreden zijn over onze aanpak.” Dat gezegd hebbende constateert hij dat het belastingstelsel wel wat eenvoudiger mag: “Naast Box 1, 2 en 3 zijn er nog zoveel wetjes, regeltjes en uitzonderingen die het onnodig ingewikkeld maken. Ook in onze advisering. Ik pleit voor versimpeling. Maar ik geloof dat dit kabinet dat zelf nu ook wel inziet. Het is de les van de toeslagenaffaire: hoe lang heeft dat wel niet geduurd? En wat is daar de oorzaak van.”
Terugkomend op de economie in Twente wordt de aandacht voor het onderwijs door Peters onderschreven: “Een goed onderwijssysteem is belangrijk want in technologie en innovatiekracht moeten we ons onderscheiden. Ook in Europees verband.”
Over de hele linie is Peters tot slot positief over de nieuwe ploeg. “Ik hoop dat dit kabinet de rit uitzit. Dat kan want er zijn drie verstandige partijen met verstandige bewindslieden en verstandige fractieleiders. Ik ga ervan uit dat deze generatie op een fatsoenlijke manier aan de slag gaat. Fatsoenlijk en met respect voor elkaar. Objectief, constructief en bereid om concessies te doen.” Daar sluit MKB Twente-voorman Albert van Winden zich bij aan: “Ik zie wel een positieve houding en dat is nodig. We moeten elkaar niet afkatten maar op een meer vriendschappelijke manier proberen te regeren. Dat ‘zij-wij’ denken heeft tot niets geleid. Dat polariseert. We moeten naar ‘samen’. Dan kunnen we positief samenwerken.”