TOM 1 – 2026 – Column
Eddy aan het woord
Eddy van der Ley is hoofdredacteur van TOM Magazine
(en verder schrijver, journalist, presentator, theatermaker en ondernemer).
Contact
Reageren, advies, een tip of gewoon een potje schelden:
tom@vandeinsemedia.nl
Het regeerakkoord van de minderheidscoalitie-Jetten gaat, zoals verwacht, allesbehalve een abc-tje worden. Er zijn pijnpunten te over. Het optrekken van de AOW-leeftijd tot 70 jaar, het inkorten van de WW, bezuinigingen op zorg en sociale voorzieningen, de hoge belastingdruk, de torenhoge uitgaven aan defensie en (dus) veiligheid: de weerstand bij de oppositie is groot, en dat mág en moét, begrijp me niet verkeerd. Toch heb ik een groot respect voor bewindslieden als Jetten, Yesilgöz en Bontenbal. Want je zult in het Nederland van 2026 maar volksvertegenwoordiger zijn. Dan leef je toch echt in een andere wereld dan dertig jaar geleden, toen ons kikkerlandje in de kern nog tolerant, verdraagzaam, liberaal en rijk heette te zijn. Op de mondiale ranglijstjes met de hoogste levenskwaliteit stonden we steevast in de Top-5; niet zelden hadden we de koppositie in handen. Alleen het zorgsysteem al: dat gold als lichtend voorbeeld voor de rest van de wereld.
In de hit ‘15 miljoen mensen (op dat hele kleine stukje aarde)’ probeert het duo Fluitsma & Van Tijn die landsaard halverwege de jaren negentig in woorden te vangen. Het nummer, aanvankelijk bedoeld als een reclamespot voor de Postbank, appelleert aan de eigenzinnigheid en het anti-hiërarchische karakter van de Nederlander, en brengt de volgende typeringen naar voren: ‘Een land van nuchterheid’, ‘Het land wars van betutteling’, ‘Het land vol van verdraagzaamheid’.
Dertig jaar en ruim drie miljoen inwoners verder, is van die idylle weinig over. Alsof er een clusterbom op het vaderlandse dna-landschap is gevallen. Fluitsma & Van Tijn zouden, bij een actuele versie, flink aan de bak moeten om het tijdsbeeld te corrigeren: ‘Een land zonder nuchterheid’, ‘Het land vol van betutteling’, ‘Het land zonder een greintje verdraagzaamheid’
We zijn – over de hele linie – een land van klagers geworden, van halflege glazen. Voor wie zich in het dagelijkse leven niets van die mentaliteitsverandering aan wil trekken, zoals ik, is het hier nog altijd prima toeven. Maar de toenemende verhuftering zonder verwondering gadeslaan? Dat lukt eenvoudigweg niet. Je zult – zoals gezegd – tegenwoordig politicus zijn, eender welke kleur of richting. Of gezagsdrager/hulpverlener in een uniform. Een voetbaltrainer die een paar keer verliest. Zonder scheldpartijen, dreigementen en, soms zelf, persoonlijke beveiliging, gaat het niet meer.
In Twente lijkt het allemaal best mee te vallen, prent ik mezelf in. Al hebben veel Enschedeërs daar kennelijk een snuifje cocaïne voor nodig…